تفاوت چیلر جذبی و تراکمی؛ مقایسه فنی، اقتصادی و هزینه نگهداری

۳. پایداری عملکرد و چالش‌های نگهداری:

• چیلر تراکمی:  چیلر تراکمی سیستمی بسیار مقاوم با قابلیت اطمینان عملیاتی (Reliability) بالا و ریسک خرابی حداقل است.اگر دما بالا برود، فشار بالا برود یا برق نوسان کند، دستگاه توسط سنسورها خاموش می‌شود ( Trip می‌دهد)  و پس از رفع عیب، با زدن یک دکمه روشن می‌شود.
• چیلر جذبی  (LiBr): بزرگترین چالش و کابوس تیم نگهدرای، پدیده‌ای به نام کریستالیزاسیون (Crystallization) است. اگر دمای آب برج خنک‌کننده بیش از حد پایین بیاید، یا غلظت محلول لیتیوم برماید از حد تعادل خارج شود، محلول داخل دستگاه تبدیل به سنگ (کریستال) می‌شود.
• هزینه:  باز کردن کریستال یعنی روزها توقف سیستم، گرم کردن بدنه با مشعل دستی و صرف هزینه‌های سنگین.
• حساسیت به خوردگی:  لیتیوم برماید یک نمک خورنده است. نشتی هوا به داخل (شکست خلاء) باعث تشکیل اسید و خوردگی شدید لوله‌های مسی و بدنه فولادی می‌شود. عمر مفید چیلر جذبی به شدت وابسته به نگهداری دقیق است.

راهکار ویژه تهویه اروند: چیلر جذبی گازسوز مدرن:

در بخش قبل انتقادات زیادی به سیستم جذبی وارد شد، اما مهندسی یعنی “یافتن راه‌حل برای محدودیت‌ها”. اگر پروژه شما برق ندارد، تمام مزایای چیلر تراکمی بی‌فایده است. در اینجا باید به یک تکنولوژی خاص اشاره کنیم که قواعد بازی را تغییر داده است.

تهویه اروند با همکاری شرکت ROBUR  ایتالیا، نوعی از چیلرهای جذبی گازسوز را ارائه می‌دهد که بسیاری از معایب سیستم‌های سنتی (لیتیوم برماید) را رفع کرده است.

ویژگی های چیلر جذبی گازسوز تهویه اروند:

1. مصرف برق بسیار ناچیز: در مقایسه چیلر جذبی و تراکمی، چیلر گازسوز تنها حدود یک‌ششم (1/6) چیلر تراکمی برق مصرف می‌کند. این یعنی شما می‌توانید بدون خرید پست برق فشار قوی یا ترانس‌های گران‌قیمت، تهویه یک مجتمع بزرگ را تامین کنید.
2. خداحافظی با برج خنک‌کننده (سیکل آمونیاک): برخلاف جذبی‌های لیتیوم برماید که حتما نیاز به آب دارند، این نوع چیلر ها از زوج مبرد/جاذب آمونیاک و آب استفاده می‌کنند. این ترکیب اجازه می‌دهد کندانسور دستگاه به صورت هواخنک باشد.
   • مزیت: حذف کامل مصرف آب + حذف هزینه نگهداری برج خنک‌کننده + امکان نصب در مناطق کویری.
3. استفاده از گاز شهری: با توجه به گستردگی شبکه گاز در ایران، این دستگاه‌ها به راحتی در هر نقطه‌ای قابل نصب هستند.

تکنولوژی برتر: خداحافظی همیشگی با کریستالیزاسیون:

خداحافظی با کریستالیزاسیون یکی از چالش‌های همیشگی در سیستم‌های برودتی جذبی، حساسیت بالای چیلرهای لیتیوم‌برمایدی به شرایط عملکردی است. اما در صنایع یکتا تهویه اروند، ما با تغییر قواعد بازی، این دغدغه را به‌طور کامل رفع کرده‌ایم. چیلرهای ما با بهره‌گیری از سیکل پیشرفته آب و آمونیاک، برخلاف نمونه‌های لیتیوم‌برمایدی که وابسته به حفظ خلاء مطلق هستند، تحت فشار بالای اتمسفر عمل می‌کنند. این تفاوت بنیادین مهندسی، دو معضل بزرگ و پرهزینه سیستم‌های قدیمی را حذف کرده است:

1. حذف ریسک شکسته شدن خلاء: دیگر نگران نشتی‌های جزئی هوا و افت راندمان ناشی از آن نخواهید بود
2. عدم امکان کریستالیزاسیون: با جایگزینی آمونیاک، کابوس جامد شدن محلول جاذب و توقف ناگهانی دستگاه برای همیشه پایان یافته است. این یعنی انتخاب محصولی که نه تنها هوشمندانه خنک می‌کند، بلکه پایداری و آرامش خاطر را به موتورخانه شما باز می‌گرداند.

پیشنهاد مطالعه:

مقاله: چیلر برای مناطق گرم و مرطوب، راهنمای انتخاب چیلر مناسب اقلیم حاره‌ای

مقایسه اقتصادی چیلر جذبی و تراکمی:

تحلیل اقتصادی؛ جایی که منطق مالی و هزینه‌ها، تصمیم نهایی را رقم می‌زند.

1. هزینه‌های اولیه (CAPEX) و زیرساخت برق:

• قیمت دستگاه:  به طور معمول، قیمت چیلر جذبی شعله مستقیم (Direct Fired) حدود ۲۰٪ تا ۴۰٪ گران‌تر از چیلر تراکمی (برندهای معتبر) است. تکنولوژی و متریال (مس و نیکل-مس) در چیلر جذبی گران است.
• هزینه زیرساخت برق:  این بزرگترین برگ برنده چیلر جذبی است. خرید دیماند برق برای یک چیلر تراکمی ۵۰۰ تن تبرید، می‌تواند میلیاردها تومان هزینه داشته باشد (کابل‌کشی، ترانس، تابلو برق). در چیلر جذبی این هزینه تقریبا حذف می‌شود.
• هزینه زیرساخت مکانیکی:  چیلر جذبی نیاز به برج‌های خنک‌کننده بزرگتر، پمپ‌های قوی‌تر و لوله‌کشی‌های قطورتر دارد که هزینه نصب را بالا می‌برد.

2. هزینه‌های جاری (OPEX) و تعمیرات:

• هزینه انرژی:  در حال حاضر با تعرفه‌های فعلی، هزینه گاز مصرفی چیلر جذبی معمولا کمتر از هزینه برق چیلر تراکمی است. اما این معادله با حذف یارانه‌های انرژی در آینده تغییر خواهد کرد.
• هزینه آب:  هزینه آب و فاضلاب (Water & Sewage) و مواد شیمیایی برای تصفیه آب برج خنک‌کننده در چیلرهای جذبی سنتی بسیار بالاست و اغلب توسط کارفرمایان نادیده گرفته می‌شود.

۳. هزینه تعمیر و نگهداری (Maintenance) – واقعیت تلخ:

اجازه دهید صریح باشیم:  هزینه نگهداری چیلر جذبی بسیار بالاتر از تراکمی است.

• چیلر تراکمی اسکرو یا اسکرال مدرن، عملا Maintenance-Free است و فقط نیاز به چک کردن روغن و شستشوی کویل دارد.
• چیلر جذبی نیاز به یک “اپراتور مقیم متخصص” دارد. نمونه‌گیری از محلول، افزودن الکل اکتیل، چک کردن پمپ‌های وکیوم، اسیدشویی سالانه کندانسور و ابزوربر (به دلیل رسوب‌گذاری بالا) هزینه‌های ثابتی هستند که باید در نظر بگیرید.
• عمر مفید چیلر تراکمی با نگهداری معمولی حدود ۲۰ تا ۲۵ سال است. چیلر جذبی اگر عالی نگهداری شود ۲۰ سال، اما با نگهداری ضعیف در کمتر از ۷ سال مستهلک می‌شود.

راهنمای انتخاب نهایی: چه زمانی چیلر جذبی و چه زمانی تراکمی بخریم؟

هیچ فرمول ثابتی برای همه وجود ندارد؛ انتخاب هوشمندانه باید دقیقاً بر اساس نیازها و محدودیت‌های خاص هر پروژه صورت گیرد.

الف) چیلر تراکمی (Compression Chiller) را انتخاب کنید اگر:

1. دسترسی به برق کافی دارید: اگر پست برق ساختمان ظرفیت دارد، تراکمی بهترین انتخاب است.
2. آب ندارید یا آب گران است: در مناطق خشک یا پروژه‌هایی که امکان نصب برج خنک‌کننده نیست (تراکمی هواخنک).
3. کاربری آسان می‌خواهید: ساختمان مسکونی یا اداری که تیم فنی متخصص مقیم ندارد.
4. راندمان بالا (COP) اولویت است: برای پروژه‌هایی که گواهی‌نامه‌های انرژی (مثل  LEED) می‌خواهند.
5. فضای موتورخانه محدود است: چیلرهای تراکمی هواخنک روی بام نصب می‌شوند و فضای زیرزمین را اشغال نمی‌کنند.

ب) چیلر جذبی (Absorption Chiller) را انتخاب کنید اگر:

1. محدودیت شدید آمپراژ برق دارید: خرید برق برایتان غیرممکن یا بسیار گران است.
2. حرارت اتلافی (Waste Heat) دارید: در بیمارستان‌ها، نیروگاه‌ها یا کارخانجاتی که بخار یا آب داغ اضافی دارند. در این حالت COP پایین مهم نیست چون انرژی ورودی رایگان است.
3. دسترسی به گاز ارزان و فراوان دارید.
4. پروژه بسیار بزرگ است: در ظرفیت‌های بسیار بالا (مثلا ۲۰۰۰ تن به بالا)، گاهی چیلرهای جذبی بخار یا شعله مستقیم توجیه پیدا می‌کنند.